‘Zorgkosten en vaste lasten stijgen harder dan het inkomen’

Aan het woord... Anna van der Schors, onderzoeker Nibud

 

Anna van der Schors, NibudOnlangs publiceerde het Nibud de resultaten van het onderzoek ‘Geldzaken in de praktijk 2015’ en deze zijn verontrustend. Steeds meer mensen met betalingsachterstanden hebben wel hun administratie op orde, maar kunnen de vaste lasten gewoonweg niet meer betalen. Dit blijkt uit het onderzoek. “Deze achterstanden zijn moeilijker op te lossen dan wanneer ze ontstaan door nalatigheid en een slordige administratie”, stelt Anna van der Schors, senior onderzoeker bij het Nibud.

 

Anna van der Schors is acht jaar als onderzoeker aan het Nationaal Instituut voor Budgetvoorlichting (Nibud) verbonden en haar interesses lagen al vroeg bij de ‘cijfertjes’. Vanuit haar achtergrond (economie met sociale wetenschappen) richt ze zich bij het Nibud op de implicaties van fiscale wet- en regelgeving, sociale zekerheid en pensioenwetgeving voor de consument nu én in de toekomst. “Ik vind het interessant om te zien hoe mensen met hun geld omgaan. Waarom ziet het financiële plaatje eruit zoals het is? Waarom kan iemand met een laag inkomen wel rondkomen en haalt bijvoorbeeld iemand met een hoog inkomen het einde van de maand niet? Ik krijg echt een kijkje in de keuken. Daarnaast vertaal ik beleid naar informatie waarmee de consument iets kan. Want wat betekent wet- en regelgeving dan voor de consument op financieel gebied?”

 

Te hoge zorgkosten en vaste lasten

Sinds 2005 doet het Nibud één keer in de drie jaar onderzoek naar de manier waarop Nederlanders met hun geld omgaan en hun geldzaken organiseren. Anna deed in 2015 onderzoek naar hoe Nederlanders hun geldzaken in de praktijk organiseren en de resultaten van dit onderzoek werden eind december 2015 gepubliceerd. De belangrijkste conclusies zijn dat hoge zorgkosten en te hoge vaste lasten door consumenten twee keer zo vaak worden genoemd als oorzaak van betalingsproblemen dan drie jaar geleden. In 2012 noemde 10 procent van de consumenten met betalingsachterstanden hoge zorgkosten als reden. In 2015 noemde 22 procent dit als reden. Ook het aantal mensen dat zegt door te hoge vaste lasten betalingsachterstanden te hebben is gestegen van 15 procent naar 27 procent. “Er vindt een verschuiving plaats van mensen met betalingsproblemen die niet willen betalen en mensen die echt niet kúnnen betalen. Zag je voorheen dat mensen met betalingsachterstanden vaak hun administratie niet op orde hadden en veelvuldig rood stonden, zie je nu dat daar het probleem minder ligt. De laatste jaren hebben mensen zorgkosten en vaste lasten meer zien stijgen dan hun inkomen. Er is een groep voor wie het dan lastig wordt alles nog te kunnen blijven betalen.”

Een andere, positieve, ontwikkeling die Anna ziet, is de opkomst van de digitalisering en mobiele apps. “Dit zorgt ervoor dat mensen vaker hun uitgaven bijhouden en hun banksaldo checken. Door middel van handige apps zie je direct hoe je ervoor staat.”

 

Wanbetalers worden beboet

“Op beleidsniveau zie je dat in bepaalde regelingen wanbetalers een extra boete krijgen opgelegd omdat ze niet betalen. Werkt deze aanpak wel? Gaat dit voor de oplossing zorgen? Uit de praktijk blijkt dat je dan geen structurele oplossing krijgt. Met deze aanpak duw je mensen met schulden juist verder de put in en bied je geen oplossing. Kun je ze dan niet beter op een andere manier aanpakken? Bied praktische handvatten om er samen uit te komen en neem de schuldenaars aan de hand mee.”

 

Belangrijk signaal

Het Nibud vindt een stijging van dit soort betalingsproblemen een belangrijk signaal, omdat deze doorgaans moeilijker zijn op te lossen dan problemen die ontstaan door een slordige administratie. Ook ziet het Nibud dat uitkeringsgerechtigden aan de grens zitten van hun financiële mogelijkheden. Driekwart van hen komt moeilijk rond, in 2012 was dat nog 69 procent. Het verschil tussen werkenden en uitkeringsgerechtigden in hoe goed ze kunnen rondkomen is groter geworden. “Deze kwetsbare groep, die het al moeilijk had, krijgt het nog moeilijker. De prijzen zijn gestegen, maar de hoogte van de uitkeringen stegen niet even hard mee. De overheid speelt hier een grote rol in en heeft invloed op de koopkracht. Vanaf januari 2016 is de koopkracht gestegen, áls de situatie van iemand gelijk blijft. Dit betekent dat wanneer een situatie zoals het verliezen van een baan, scheiding, ziekte of iets dergelijks zich voordoet iemand zich moet aanpassen aan de nieuwe situatie. Ben je als persoon daartoe in staat? Dat is allesbepalend voor de kans op schulden.”

 

Anna sluit af met een tip. “Kijk echt naar de schuldenaar. Neem hem onder de loep en probeer erachter te komen waarom iemand niet betaalt. Stel de juiste vragen en bied dan een passende oplossing. Verplaats je in hem. Hoe zit je zelf in elkaar en hoe zou jij geholpen willen worden?”

Naar overzicht
Delen:
FacebookTwitterLinkedInEmail
Neem contact op

xHeeft u een vraag?